Tariki 28 Nyakanga, ni umunsi mpuzamahanga wahariwe kurwanya indwara ya Hepatitis, Byinshi wamenya kuri iyi ndwara
Hepatitis ni indwara iterwa no kubyimba kw’igice cy’umwijima (liver inflammation).
Iyi ndwara igira impamvu zitandukanye kandi ikaba ishobora kuba iy’igihe gito (acute) cyangwa iy’igihe kirekire (chronic). Hepatitis irimo ubwoko butandukanye, burimo Hepatitis A, B, C, D, na E, buri bwoko bukagira uburyo butandukanye yanduriramo n’ingaruka zitandukanye ku buzima.
Ubwoko bwa Hepatitis n’uko yandura:
Hepatitis A (HAV):
Yandurira mu mafunguro cyangwa amazi byanduye n’ibinyabuzima bituruka mu musarane (fecal-oral route).
Ntiba iya burundu (chronic), ikira neza iyo ivuwe neza.
Ishobora kwirindwa binyuze mu gukingirwa.
Hepatitis B (HBV):
Yandurira binyuze mu maraso, ibikoresho byanduye (nk’imashini zishushanya ku mubiri, inshinge), imibonano mpuzabitsina idakingiye, cyangwa umubyeyi uherereye ku mwana.
Irashobora kuba iya burundu (chronic hepatitis B) kandi ikagira ingaruka zikomeye ku mwijima.
Ishobora kwirindwa n’urukingo.
Hepatitis C (HCV):
Yandurira cyane cyane binyuze mu maraso (transfusion, inshinge zidakoreshejwe neza, ibikoresho byo kwa muganga bitakarabye neza).
Nta rukingo iraboneka, kandi akenshi iba iya burundu.
Iteza ibibazo bikomeye by’umwijima nk’uburwayi bwa cirrhosis cyangwa kanseri y’umwijima.
Hepatitis D (HDV):
Iyi iterwa n’agakoko ka HDV, ariko igaragara gusa mu bantu bafite Hepatitis B.
Ishobora gutera uburwayi bukomeye kurushaho iyo ihujwe na HBV.
Kwikingira Hepatitis B birinda na Hepatitis D.
Hepatitis E (HEV):
Yandurira nk’iya A, mu mazi cyangwa ibiribwa byanduye.
Akenshi iboneka cyane mu bihugu bikiri mu nzira y’amajyambere, harimo n’ibibazo by’isuku nke.
Ishobora kuba ikomeye cyane ku bagore batwite.
Ibimenyetso bya Hepatitis:
Umunaniro ukabije
Kubabara mu nda ahagana ku ruhande rw’iburyo (ahari umwijima)
Guhindura ibara ry’inkari (zitukura cyangwa z’umuhondo)
Guhindura ibara ry’uruhu n’amaso (kuba umuhondo – jaundice)
Kuribwa mu ngingo
Isesemi no kuruka
Kunanirwa kurya
Uko Hepatitis ivurwa:
Hepatitis A na E: Ntizikenera imiti yihariye, ahubwo abarwayi bararuhuka, bagafata amazi menshi no kugabanya umunaniro. Akenshi zikirira ku zazo.
Hepatitis B na C: Zishobora gukenera imiti igabanya ubukana bw’agakoko (antivirals). Hepatitis B ishobora kugenzurwa ariko ntiyakira burundu. Hepatitis C ishobora gukira neza n’imiti yihariye.
Hepatitis D: Kuvurwa kwayo bishingira ku gufata imiti ya Hepatitis B kuko HDV iba ishingiye kuri HBV.
Uko wayirinda:
Kwikingiza (HBV na HAV)
Kwirinda gukoresha ibikoresho biba byanduye amaraso
Gukoresha agakingirizo mu gihe cy’imibonano mpuzabitsina
Kwirinda kunywa amazi cyangwa kurya ibiryo byanduye
Kwitwararika ku isuku no gukaraba intoki kenshi
Icyitonderwa:
Iyo utavuwe neza, Hepatitis B na C bishobora guteza ibibazo bikomeye birimo:
Cirrhosis (umwijima wononekara)
Kanseri y’umwijima
